10 اکتبر 2024- بیماری کلیه ی دیابتی، یکی از عوارض دیابت، و علت اصلی بیماری مزمن کلیوی و نارسایی کلیه در سراسر جهان محسوب می شود. این بیماری با تغییراتی در ساختار و عملکرد کلیه ها همراه است و در نهایت منجر به آسیب به کلیه می شود.

در یک مطالعه ی جدید که در Nature Communications منتشر شده است، یک تیم تحقیقاتی در مرکز پزشکی دانشگاه لایپزیگ، اکنون مکانیزم یک سیگنال دهی را شناسایی کرده اند که باعث آسیب به سلول های کلیه می شود. فاکتور انعقادی FXII یا F12 که به فاکتور Hageman نیز معروف است در این فرآیند نقش دارد.

دکتر Ahmed Elwakiel، نویسنده ارشد این مطالعه و دانشمند مرکز پزشکی دانشگاه لایپزیگ، گفت: «تولید آن در بدن زمانی افزایش می یابد که سطح قند خون بالا باشد.این فاکتور مستقل از عملکرد طبیعی خود در انعقاد خون، تأثیر متفاوتی بر سلول های اپیتلیال لوله ای کلیه دارد: از طریق مکانیسم گیرنده، با دو پروتئین دیگر که عملکردهای متفاوتی در بدن دارند، کمپلکسی را تشکیل می دهد.این کمپلکس مانند یک کلید روشن و خاموش مولکولی عمل می کند که سیگنالی برای تولید بیشتر رادیکال های آزاد اکسیژن می فرستد. این منجر به استرس اکسیداتیو و آسیب DNA در سلول می شود. بر خلاف ارتباطات سلولی معمولی، این سوئیچ در شرایط دیابتی روشن می‌ماند و کلید توقفی برای آن وجود ندارد. در دراز مدت، آسیب اکسیداتیو دائماً در حال افزایش، نه قابل جذب و نه قابل ترمیم است. کلیه ها دیگر به درستی کار نمی کنند و با گذشت زمان مشکل بدتر می شود.

این فاکتور انعقادی به عنوان یک نشانگر تشخیصی مفید است

پروفسور Berend Isermann، نویسنده ارشد این مقاله و رئیس مؤسسه آزمایشگاهی پزشکی، شیمی بالینی و تشخیص مولکولی، توضیح داد: "در این مطالعه ما نشان دادیم کهFXII را می توان در ادرار بیماران دیابتی مبتلا به بیماری کلیوی نیز تشخیص داد.غلظت FXII با شدت بیماری مرتبط است: هر چه مقدار آن بیشتر باشد، کلیه ها آسیب بیشتری می‌بیند. این باعث می‌شود که غلظت این فاکتور به یک نشانگر تشخیصی مفید تبدیل شود.FXII  را می توان در مراحل اولیه بیماری تشخیص داد و بنابراین شاخص مهمی برای موفقیت آمیز بودن درمان است».

برای تعیین وجود FXII در اندام های انسان و چگونگی تأثیر آن بر دیابت، محققان مقادیر بالینی، بیوپسی کلیه و نمونه ادرار از چندین گروه انسانی، از جمله از افراد شرکت کننده در مطالعهLIFE Adult Study  را تجزیه و تحلیل کردند.

مهار FXII به عنوان یک رویکرد درمانی ممکن

رابطه ی بین FXII و اختلال در عملکرد کلیه نیز به وضوح در مدل های موش مشهود بود. دانشمندان عملکرد کلیه موش‌های دیابتی تولید کننده ی FXII را با موش‌هایی مقایسه کردند که در آن‌ها تولید FXII را به طور موقت مسدود کرده بودند.

دکتر الواکیل گفت: «عملکرد کلیه ی موش هایی که FXII تولید کردند به طور قابل توجهی بدتر بود.علاوه بر این، مهار تولید FXII در موش‌های دارای علائم بالینی آسیب کلیوی، تا حد زیادی عملکرد کلیه را بهبود بخشید. بنابراین مکانیسم کشف شده می تواند در موارد آسیب کلیوی نیز یک نتیجه درمانی داشته باشد».

دکتر الواکیل گفت: «رویکرد دیگر جلوگیری از تشکیل کل مجموعه ی سیگنالینگ است. در آزمایشات سلولی آزمایشگاهی، امکان توقف مکانیسم از این طریق وجود داشت».

دکتر الواکیل گفت: «انتظار نمی رود مهار FXIIعوارض جانبی منفی بر انعقاد خون داشته باشد. بدن فاکتورهای انعقاد خون مختلفی دارد و برای شروع انعقاد لزوماً به FXII نیاز ندارد. بر اساس سایر مطالعات ما می دانیم که مهار آن منجر به افزایش خطر خونریزی نمی شود."

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2024-10-mechanism-cells-diabetic-kidney-disease.html